X
تبلیغات
آزمایشگاه پاتوبیولوژی پیشگام - تومور مارکر ها

آزمایشگاه پاتوبیولوژی پیشگام

بیرجند-خ طالقانی-روبروی درب بیمارستان امام رضا-خ مفتح-ساختمان پزشکان خیام

امروزه برای تشخیص زودرس، تعیین پیش آگهی ودر روند درمان سرطان از ردیابی پروتئین های گوناگون در خون افراد بیشتر از گذشته استفاده میشود. روش های جدید اندازه گیری ایمونولوژیک مانند کمی لومینسانس دقت و حساسیت تشخیصی بالاتر از روشهای گذشته دارد. همچنین ردیابی مواد در خون بدلیل غیر تهاجمی بودن و تکرارپذیری نتایج، قبل از تکه برداری(بیوپسی) و بررسی بافتی انجام میگیرد.

aFP: آلفا فتوپروتئین در جنین نقشی مانند آلبومین دارد و پروتئین اصلی سرم است. aFP در هپاتوسلولار کارسینوم و در تومورهای ژرم سل مشتق از کیسه زرده بالا میرود. aFP همچنین در طول بارداری و در برخی بیماریهای خوش خیم کبد نیز بالا میرود ولی استفاده همزمان aFP با سونوگرافی دقت تشخیص را تا 100% بالا میبرد. aFP همچنین برای تشخیص نقص لوله عصبی جنین و به همراه bHCG و uE3 برای تشخیص سندرم داون در جنین استفاده میشود. aFP بطور اکتوپیک در برخی تومورهای دستگاه گوارش، مثانه و کلیه هم دیده شده است. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

b2M: بتا ۲میکروگلوبولین جزو ساختمان آنتی ژن HLA است و روی بسیاری از سلولها وجود دارد. افزایش آن بویژه با فعالیت لنفوسیت ها ارتباط دارد و در لوسمی CLL و لنفوم های غیرهوچکینی B cell و میلوم مولتیپل و در پیگیری پاسخ به درمان آنها ونیز در سارکوم ها و ماکروگلوبولینمی والدنشتروم کاربرد دارد. سطح b2M در CSF متاستاز به CNS را تشخیص میدهد.

CEA: یک گلیکوپروتئین است که ابتدا تصور میشد مختص سرطانهای روده بزرگ است ولی معلوم شد در سرطانهای پستان، ریه، کبد و ... هم بالا میرود. CEA در تعیین پیش آگهی، عود و متاستاز بسیار مفید است و پیشهاد شده است که در staging استفاده شود. در صورت وجود اختلال عملکرد کبد، CEA متابولیزه نشده سطح آن بالا میرود. خاموش و بی علامت بودن سرطان روده بزرگ تا مراحل پیشرفته سرطان و شیوع بالای آن، اهمیت آزمایش خون مخفی در مدفوع (OB) و CEA را در آزمایشات چکاپ بالا برده است که در صورت مثبت بودن اقدامات تشخیصی و اثبات کننده بعدی را میطلبد. سطح CEA بطور معمول در افراد سیگاری بالاتر از افراد عادی است. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

CA 15-3: این آنتی ژن قسمتی از موسین اپی تلیال و در واقع یک پلی پپتید گلیکوزیله است که در سطح سلولهای سرطانی غددی بویژه در پستان افزایش یافته و به خون نیز راه میابد. مقدار آن در مراحل بالاتر سرطان پستان و نیز در متاستاز های آن بالاتر میرود و در تعیین پیش آگهی نیز نقش دارد. همچنین در آدنوکارسینوم های کولون، ریه و تخمدان و در سیروز کبد، سارکوئیدوز، سل و لوپوس ردیابی شده است. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

CA 19-9: یک اپی توپ کربوهیدراتی برروی یک موسین است که در سرطان پانکراس و نیز در سرطان معده بالا میرود و در روند درمان و عود هم کاربرد دارد و با گروه خون Lewis مرتبط است بطوریکه فقط در افراد Le(a+b-) یا Le(a-b+) مثبت میشود. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

CA 125: یک آنتی ژن موسینی دیگر است که در اغلب سرطانهای سروز، اندومتروئید و clear cell تخمدان بالا میرود. این تومورمارکر همچنین در پیگیری درمان سرطانهای رحم و حتی اندومتریوز استفاده میشود. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

Calcitonin: این هورمون پپتیدی در متاستازها به استخوان با افزایش تخریب و ترمیم استخوان بالا میرود. همچنین بطور اکتوپیک در سرطان برونکوژنیک ریه و مدولاری تیروئید افزایش میابد.

PSA: آنتی ژن اختصاصی پروستات یک سرین پروتئاز است که تحت تاثیر اندروژن ها انحصارا در اپیتلیوم پروستات تولید میشود و وظیفه اش روان و مایع نمودن منی است که در ابتدا ژلاتینی است. PSA در غربالگری سالانه برای سرطان پروستات استفاده میشود. ابتدا سطح زیر 4 ng/mL را طبیعی میدانستند ولی اکنون مقادیر کمتر از 2.6 را محدوده مرجع قرار داده اند و مقادیر بین 2.6 تا 10 را حدوسط و بالای 10 ng/mL را بالا تلقی میکنند. عملا در سنین بالاتر سطح طبیعی نیز بالاتر است و مثلا بالای 60 سالگی تا 4.5 طبیعی است. چاقی و مصرف قرص فیناستراید سطح PSA را کاهش میدهد. نسبت PSA به حجم پروستات در سونوگرافی را PSA Density نامیده و مقادیر بالای 0.15ng/mL/cc را غیر طبیعی می دانند. همچنین افزایش سالانه PSA Velocity حداکثر تا 0.75 در سال قابل قبول است. وجود PSA پس از پروستاتکتومی دلیل بر عود یا متاستاز سرطان است. ولی PSA در موارد BPH و پروستاتیت حاد و انفارکت پروستات نیز بالا میرود. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

Free PSA: تا 90% PSA سرم متصل است به آلفا- 1 آنتی کیموتریپسین. در سرطان پروستات درصد کمتری از PSA آزاد باقی میماند. این آزمایش هم دقت تشخیص سرطان را در بیمارانی که سطح PSA انها بین 10- 6/2 است بالا میبرد و هم افتراق بین BPH و سرطان پروستات را آسان مینماید. free PSA کمتر از 23%  اغلب سرطانها (91%) را شناسایی کرده و از 30% بیوپسی های منفی و غیرضروری جلوگیری میکند. در بیماران با PSA کمتر از 5/2 باید سطح free PSA کمتر از 14% را در نظر گرفت. free PSA سرم به سرعت در یخچال 4 درجه تخریب میشود و باید در 70- درجه نگهداری شود.

Occult Blood (OB): آزمایش ساده و قدیمی گایاک guaiac برای یافتن خون مخفی در مدفوع هنوز برای کشف سرطانهای نهفته و بی علامت روده بزرگ کارایی مناسبی دارد و در آزمایشات چکاپ سالانه توصیه میشود. حضور خون در مدفوع لزوم جستجوی دقیق مثلا با کولونوسکوپی را متذکر میشود ولی باید توجه داشت که دیورتیکول ها، هموروئید، کولیت و ... نیز خونریزی میکنند و آلودگی نمونه با خون قاعدگی نیز مثبت کاذب ایجاد مینمایند. بیمار از 3 روز قبل از آزمایش نباید ویتامین C، گوشت، جگر، موز، سبزیجات تازه و قرص آهن مصرف کند. بهتر است بیمار هنگام آزمایش ناشتا باشد.

+ نوشته شده در  جمعه 1389/06/05ساعت 6:45 PM  توسط دکتر مازیار غفوری  |